Аўтарытарная мадэрнізацыя: чаму Беларусь не здольная паўтарыць шлях Паўднёвай Карэі?

Беларускія ўлады разглядаюць кансалідаваны, дысцыплінаваны і неподотчетного грамадству дзяржаўны апарат як безумоўнае параўнальнае перавага ў кіраванні эканамічнымі зменамі. Так, беларуская гульня ў «аўтарытарную мадэрнізацыю» дазваляе уладам, з аднаго боку, тармазіць працэс рэфармавання эканомікі, падмяняючы дзеянні дэкларацыямі (ва ўмовах стабільнай знешняй рэнты з Расіі гэта можа з'яўляцца рацыянальным выбарам беларускіх эліт). З іншага боку, адсутнасць вертыкальнай і гарызантальнай падсправаздачнасці ў беларускай палітычнай мадэлі (т. е. дэмантаваная сістэма стрымак і проціваг у сітуацыі адсутнасці ў грамадства магчымасцяў ўплыву на ўладу) тэарэтычна дазваляе зніжаць палітычныя выдаткі ад правядзення эканамічных рэформаў.

Такім чынам, па меры ўзрастання ціску як з боку Расіі, так і Еўрасаюза ў тым, што тычыцца неабходнасці правядзення поўнамаштабных эканамічных рэформаў, становіцца відавочным, што працэс рэфармавання не будзе адкрытым і падсправаздачным грамадству: інклюзіўная палітызацыя рэформаў і ўключэнне розных груп інтарэсаў у працэс выпрацоўкі новых правілаў гульні ў эканоміцы відавочна ідуць насуперак з рацыянальнымі карпаратыўнымі інтарэсамі палітычных і эканамічных эліт як Беларусі, так і Расіі. З гэтага выцякаюць дзве ўзаемазвязаных сістэматычных рызыкі.

Па-першае, дэпалітызаваныя і непразрыстыя эканамічныя рэформы, якія праводзяцца ва ўмовах палітычнага рэжыму з нізкай падсправаздачнасцю, верагодна, прывядуць да таго, што Беларусь трапіць у сур'ёзную пастку развіцця з некаторай варыяцыяй на тэму «захопу дзяржавы» ўплывовымі карпаратыўнымі коламі (Hellman, 1996) як найбольш верагоднага выніку. Па-другое, непразрыстыя рэформы створаць «залежнасць ад каляіны»; у беларускім выпадку гэта доўгачасовыя і цяжкапапрвімыя дыспрапорцыі і асіметрыі, якія ўзнікнуць, напрыклад, у выніку перадачы актываў у рукі ўласніка, абранага з меркаванняў максімальнай палітычнай выгады, а не доўгатэрміновай эканамічнай мэтазгоднасці.

Ці існуюць спосабы пабудовы нармальнага капіталізму без дамінавання асіметрычнага доступу да правоў уласнасці, сур'ёзных эканамічных скажэнняў і «дрэнных» інстытутаў? Інакш кажучы, ці можна пазбегнуць пасткі развіцця пры рэфармаванні эканомікі ў беларускіх рэаліях (г.зн. пры аўтарытарнай палітычнай мадэлі)?

Чытаць поўны тэкст «Аўтарытарная мадэрнізацыя: чаму Беларусь не здольная паўтарыць шлях Паўднёвай Карэі?» на рускай мове у фармаце pdf