Знешняя палітыка: Стасункі Беларусі з арабскімі краінамі

Друкаваная версіяPDF версія

Стасункі з арабскімі краінамі займаюць заўважнае месца ў беларускай вонкавай палітыцы і адрозніваюцца супярэчлівай, але збольшага станоўчай дынамікай. Беларусь не раз мяняла свае прыярытэты ў гэтым рэгіёне, зрушваючы свае прыярытэты з Ірака і Егіпта да Сірыі, а ў апошнія гады — да заможных дзяржаў Персідскай затокі. Эканамічныя вынікі супрацы моцна саступаюць палітычным, але Беларусь не можа абыйсціся без такой глабальна прызнанай крыніцы інвестыцыяў і такіх важных рынкаў, як арабскія краіны.

Разам з тым, асноўныя праблемы Беларусі ў разбудове гэтых дачыненняў звязаныя з яе ўнутранымі асаблівасцямі, у прыватнасці недастатковай гатовасцю працаваць з замежным бізнесам, а таксама аб'ектыўнымі разыходжаннямі ў прыярытэтах беларускай дзяржавы і яе арабскіх партнёраў.

Беларусь напрацавала досвед узаемадзеяння з асноўнымі арабскімі краінамі ў гэтыя гады, і фактычна адыйшла ад тых напрамкаў супрацы, якія могуць пагоршыць і без таго складаныя стасункі з Захадам. У гэтым сэнсе краіна ў сваіх узаемінах з арабскімі партнёрамі сапраўды знаходзіцца на шляху да правядзення нейтральнай палітыкі прасоўвання эканамічных кантактаў. Побач з тым, ёсць праблема і з прапановай арабскаму боку прывабных для яго праектаў, у выніку чаго з'яўляюцца відавочна авантурныя і арыентаваныя на вузкаперсанальныя інтарэсы праекты кшталту «Катарскай выспы» ў Беларусі.

Арабскі капітал, асабліва з краінаў Персідскай затокі, выяўляе мінімальную цікавасць да праектаў, звязаных з вытворчасцю і тэхналагічным развіццём. Таму ён не можа адыграць вялікай ролі ў рэфармаванні беларускай прамысловасці і мадэрнізацыі краіны. Няма ў Беларусі і сур'ёзных праектаў для арабскіх інвестараў, маласхільных укладаць грошы ў вытворчасць, апрача хіба вельмі абмежаваных галінаў.

Разам з тым арабскія краіны заканамерна з'яўляюцца рынкамі для беларускай прамысловасці. Больш за тое, яны перш за ўсё так і мусяць разглядацца беларускім урадам. Асабліва гэта датычыць краінаў, што раней былі блізкія да СССР. У той самы час для супрацы з кансерватыўнымі манархіямі арабскага свету патрэбная іншая стратэгія. Беларусь зрабіла стаўку на супрацоўніцтва ў галіне бяспекі і абароны і змагла распачаць такім чынам супрацоўніцтва з гэтымі дзяржавамі.

Цалкам слушнай была лінія беларускага ўрада на пашырэнне кола партнёраў за кошт заможных празаходніх арабскіх рэжымаў, бо толькі так магчыма абараніць сябе ад рызыкі, звязанай з міжнароднымі крызісамі вакол традыцыйных партнёраў Мінска. Але знайсці новых партнёраў няпроста, бо палітычная і дзелавая культура гэтых краінаў адрозніваецца ад звыклай для беларускага боку, ды і ўвогуле з'яўляецца закрытай ды моцна карумпаванай.

Вайскова-тэхнічнае супрацоўніцтва з арабскімі краінамі не з'яўляецца само па сабе чымсьці экстраардынарным. Рэй вядуць у ім заходнія краіны і кампаніі. Але беларускаму боку складана штосьці супрацьпаставіць ім, бо гэтая галіна вымагае значнай гнуткасці дзеянняў, а таксама  значных «адкатаў», якая як паказвае досвед пашыраная нават сярод самых паважаных заходніх карпарацыяў і ўрадаў (гл. напрыклад, велізарны скандал аль-Ямама вакол паставак брытанскай зброі Саудаўскай Аравіі ў 1980-х і 1990-х гг.). Толькі такім чынам можна наладзіць колькі-небудзь значны гуртовы гандаль узбраеннямі. То бок, вобразна кажучы, Беларусь працуе ў раздробным гандлі зброі.

Да гэтага варта дадаць палітычныя моманты, звязаныя са збройным бізнесам, якія з'яўляюцца складанымі для Беларусі як невялікай краіны. Продаж тавараў і паслугаў вайсковага прызначэння неразрыўна звязаны з палітыкай. Вырашыць гэтую праблему можна было б толькі праз супрацу з Расіяй у гэтай галіне (па схеме падобнай да амерыканска-ізраільскага супрацоўніцтва), але яна малаімаверная.

Рост аб'ёму супрацоўніцтва ў вайсковай і вайскова-тэхнічнай галінах звязаны хутчэй са збліжэннем Беларусі з кансерватыўнымі празаходнімі манархіямі Персідскай затокі, чым з беларуска-сірыйскімі адносінамі. Сапраўды сувязі ў вайсковай сферы паміж Мінскам і Дамаскам існавалі, дзейнічала нават адмысловая камісія па супрацоўніцтве ў гэтай галіне, аднак аналіз кантактаў паказвае, што – асабліва пасля 2008 г. - Беларусь пераключаецца на працу з Катарам, ААЭ, Аманам ды Бахрэйнам.

Ніякай сур'ёзнай палітычнай асновы пад выбарам партнёраў для супрацоўніцтва ў беларускага ўрада няма. Ён з лёгкасцю пераключыўся ад супрацы з Іракам да кааперацыі з варожымі іракскаму рэжыму Сірыяй і Іранам. Калі зноў узнікла такая патрэба, Мінск спалучыў супрацу з Іранам і Сірыяй з аднаго боку і з Катарам, з другога, хаця дыяметральна розная палітычная арыентацыя гэтых краінаў відавочная. Больш за тое, Катар мае праблемы і ў стасунках з Расіяй. Адначасова беларускі ўрад чуйна адрэагаваў на абвастрэнне міжнароднай сітуацыі вакол Сірыі, фактычна спыніўшы ўсе якія-кольвечы заўважныя сур'ёзныя кантакты з гэтай краінай у апошнія два гады.

Чытайце цалкакм даследаванне ў фармаце pdf